Voetschimmel en kalknagels zonder schaamte | Tip van Albert

Geen schuldvraag: u kunt een schimmelinfectie oplopen

De dermatologenvereniging beschrijft dat schimmels in onze omgeving voorkomen en dat contact daarmee niet helemaal te vermijden is. Vaak blijft onbekend waar iemand een infectie heeft opgelopen. Het heeft daarom weinig zin om uzelf af te vragen wie er ‘schuld’ aan heeft.

Dat is iets anders dan zeggen dat u niets kunt doen. Goed afdrogen, passende schoenen en andere praktische maatregelen kunnen helpen. Een infectie krijgen terwijl u daarop let, maakt die inspanning niet waardeloos en zegt niets over uw karakter of verzorging.

Hetzelfde geldt voor een terugkerende klacht. Kies voor een nieuwe beoordeling of bespreek uw aanpak. U hoeft geen gênant verhaal klaar te hebben. “Ik heb jeuk tussen mijn tenen” of “Mijn nagel verandert” is genoeg om een gesprek te beginnen.

Bron: NVDV: voetschimmel.

Voetschimmel, kalknagel en schimmelnagel: het verschil

• Voetschimmel: de huid

  Medische naam

  Tinea pedis.

  Waar?

  Vaak tussen de tenen, soms onder de voet of langs de voetrand.

  Wat kunt u merken?

  Schilfers, kloofjes, jeuk, branderigheid of blaasjes.

  Aanpak

  Herkennen en zo nodig behandelen met een geschikt middel voor de huid.

• Schimmelnagel: de nagel

  Medische naam

  Onychomycose. Bij een dermatofytinfectie ook tinea unguium.

  Waar?

  In een of meer nagels; vaak teennagels.

  Wat kunt u merken?

  Verkleuring, verdikking, brokkelen of loslaten.

  Aanpak

  Bij twijfel eerst beoordeling. Behandeling van een nagel verschilt van die van de huid.

• Kalknagel: een alledaags woord

  Betekenis

  In de volksmond vaak hetzelfde bedoeld als schimmelnagel.

  Belangrijke nuance

  Een uiterlijk kenmerk is nog geen vastgestelde oorzaak.

  Andere mogelijkheden

  Bijvoorbeeld nagelschade of nagelpsoriasis.

  Aanpak

  Laat bij twijfel onderzoeken wat de verandering veroorzaakt.

Met ‘kalk’ is dus geen diagnose gesteld. Een crème voor voetschimmel kan bovendien niet automatisch een schimmelinfectie in de nagel oplossen. Benoem bij uw vraag altijd of het om de huid, de nagel of allebei gaat.

Bron: Thuisarts: schimmelnagels.

Bron: DermNet: fungal nail infections.

Hoe ontstaat voetschimmel: besmetting en infectie

Voetschimmel wordt meestal veroorzaakt door dermatofyten: schimmels die in de buitenste huidlaag kunnen groeien. Dat is de hoornlaag, de beschermende buitenkant van uw huid. Het gaat om een infectie, niet om een tekort aan kalk en niet om een worm.

Schimmels kunnen worden overgedragen via contact met een besmette huid, voorwerpen of oppervlakken. Denk bij voeten aan losgelaten huidschilfers op een vloer, gedeelde handdoeken en gemeenschappelijke douche- of kleedruimten. De naam ‘zwemmerseczeem’ betekent niet dat alleen zwemmers het krijgen.

Besmetting gaat over het overdragen of oplopen van de schimmel. Bij een infectie groeit de schimmel in huid of nagel. Contact met schimmels leidt niet bij iedereen tot dezelfde klachten. De omstandigheden en uw vatbaarheid spelen mee.

Bron: CDC: ringworm basics.

Bron: DermNet: tinea pedis.

Waarom warmte, vocht en uw persoonlijke situatie meetellen

Langdurig vochtige voeten en afgesloten schoenen geven schimmels gunstige omstandigheden. Veel zweten, lang in warme werkschoenen staan of sporten in dichte schoenen kan bijdragen. Ook een beschadigde huid kan vatbaarder zijn.

Dat maakt sporten, werken of douchen niet tot een fout. Het helpt vooral om te kijken waar u praktisch iets kunt aanpassen: natte sokken verwisselen, schoenen laten drogen en de ruimte tussen uw tenen zorgvuldig afdrogen.

Bij diabetes, een verminderde afweer of problemen met de doorbloeding vraagt voetverzorging extra aandacht. Bespreek voetklachten dan eerder met uw behandelaar. Leeftijd en de gezondheid van huid en nagels kunnen eveneens een rol spelen. Een schimmelinfectie is dus niet terug te brengen tot één oorzaak of één gemiste verzorgingshandeling.

Bron: NHS: athlete’s foot.

Bron: NHS: fungal nail infection.

Hoe kan voetschimmel eruitzien?

Voetschimmel kan zich op verschillende plekken laten zien. Tussen de tenen kan de huid wit en week worden, schilferen of scheuren. Onder de voet en langs de randen kunnen meer verspreide schilfers ontstaan. Sommige mensen krijgen kleine blaasjes. Jeuk en een branderig gevoel kunnen voorkomen, maar hoeven niet steeds op de voorgrond te staan.

Een kleurverandering kan lichter, donkerder of roder zijn dan de huid eromheen. Roodheid valt op een donkere huid soms minder op. Kijk daarom ook naar schilfering, kloofjes, zwelling, warmte en pijn.

Gebruik deze kenmerken om uw klachten te beschrijven, niet om een diagnose af te dwingen. Eczeem en andere huidproblemen kunnen erop lijken. Als de behandeling niet helpt of het beeld onduidelijk is, is opnieuw laten kijken verstandig.

Bron: Thuisarts: voetschimmel.

Bron: DermNet: kenmerken en andere mogelijke oorzaken.

Een gele of dikke nagel is niet automatisch schimmel

Bij een schimmelnagel kan de nagel geleidelijk veranderen: een andere kleur, meer dikte, brokkelige randen of loslaten van het nagelbed. Daardoor kan het knippen lastiger worden. Toch is het uiterlijk alleen niet altijd betrouwbaar genoeg om schimmel vast te stellen.

Ook beschadiging en andere nagelaandoeningen kunnen veranderingen geven. Bij nagelpsoriasis kunnen bijvoorbeeld putjes, geelbruine vlekken en loslaten voorkomen. Dat vraagt om een andere beoordeling; psoriasis is zelf niet besmettelijk.

Een arts kan zo nodig nagelmateriaal of huidschilfers laten onderzoeken. Vraag bij een onduidelijke of aanhoudende verandering liever om beoordeling dan telkens een ander middel te proberen. Vooral vóór een langdurige behandeling is het zinvol dat de oorzaak voldoende duidelijk is.

Bron: NVDV: schimmelnagel en onderzoek.

Bron: NVDV: psoriasis van huid en nagels.

Besmettelijk betekent niet dat u zich moet afzonderen

Voet- en nagelschimmel kunnen worden doorgegeven. Dat vraagt om praktische gewoonten, niet om schuld of afkeer. Deel geen handdoek, sokken of schoenen en gebruik slippers in gemeenschappelijke natte ruimten. Krab zo min mogelijk aan aangedane huid.

Een infectie betekent niet automatisch dat iedereen in huis die ook krijgt. Vertel uw partner of huisgenoten welke eenvoudige maatregelen u neemt. Spreek bijvoorbeeld af dat ieder een eigen handdoek gebruikt. Zo blijft het gesprek nuchter.

Een voorbeeld: u hoeft niet te zeggen “Blijf uit mijn buurt, mijn voeten zijn vies.” U kunt zeggen: “Ik heb waarschijnlijk een schimmelinfectie. Ik laat het beoordelen en gebruik even mijn eigen voetendoek.” De bedoeling is zorgvuldig omgaan met een veelvoorkomend probleem, zonder iemand een etiket op te plakken.

Bron: NHS: dagelijkse maatregelen bij voetschimmel.

Wat kunt u dagelijks doen?

1. Was mild. Was uw voeten met water. Gebruikt u zeep of shampoo, spoel de resten goed af. Harder schrobben is geen behandeling.
2. Droog zorgvuldig. Geef ook de huid tussen de tenen aandacht. Dep kwetsbare plekken rustig droog.
3. Gebruik uw eigen handdoek. Neem voor de aangedane voeten een aparte, schone handdoek en wissel die na gebruik.
4. Trek schone sokken aan. Verwissel vochtige sokken en houd rekening met hoeveel uw voeten zweten.
5. Laat schoenen drogen. Wissel waar mogelijk af en kies schoenen waarin uw voeten niet onnodig warm en vochtig blijven.
6. Gebruik slippers in gedeelde natte ruimten. Denk aan kleedkamer, douche en zwembad.
7. Volg de behandeling volledig. Laat bij aanhoudende klachten beoordelen of diagnose en middel nog kloppen.

Hoe zit het met wassen op 60 °C?

De dermatologenvereniging adviseert sokken op minimaal 60 °C te wassen om schimmels in de sokken aan te pakken. Controleer het wasetiket. Een lagere wastemperatuur geeft geen vergelijkbare zekerheid. Kan uw textiel niet op 60 °C, vraag dan advies over een passende aanpak in plaats van aan te nemen dat iedere wasbeurt hetzelfde effect heeft.

U hoeft niet uw hele huis tot een medische behandelruimte om te bouwen. Kies een haalbare routine die u kunt volhouden en bespreek specifieke schoonmaakvragen bij terugkerende infecties met uw zorgverlener.

Bron: Thuisarts: dagelijkse adviezen.

Bron: NVDV: sokken, schoeisel en verzorging.

Voetschimmel behandelen: een middel voor de huid

Een antischimmelmiddel heet ook een antimycoticum. Bij voetschimmel gaat het vaak om een crème voor de huid. Bekende werkzame stoffen zijn terbinafine, clotrimazol en miconazol. Een apotheker kan helpen bepalen welke uitvoering bij uw situatie past.

De gebruiksduur is niet voor ieder middel gelijk. Een korte kuur van een bepaald product mag u niet overnemen voor een andere werkzame stof, spray, crème of eenmalige oplossing. Lees de eigen bijsluiter en volg het etiket of het advies van uw apotheker.

Stop niet alleen omdat de jeuk afneemt en blijf ook niet eindeloos doorsmeren zonder verbetering. Noteer welk middel u gebruikt en wanneer u bent gestart. Daarmee kan de apotheker of huisarts gerichter met u meekijken.

Medicijnen, zwangerschap en kinderen

Vraag extra advies als u andere geneesmiddelen gebruikt, zwanger bent, borstvoeding geeft of een kind wilt behandelen. Geschiktheid hangt af van de werkzame stof en de uitvoering. Gebruik miconazol niet samen met acenocoumarol of fenprocoumon zonder overleg met arts of apotheker: er is een belangrijke wisselwerking.

Bron: Apotheek.nl: terbinafine op de huid.

Bron: Apotheek.nl: clotrimazol op de huid.

Bron: Apotheek.nl: miconazol op de huid.

Schimmelnagels behandelen: andere verwachtingen en meer tijd

Een nagel is een andere structuur dan huid. De schimmel kan in of onder de nagel zitten en nagels groeien langzaam. Een huidcrème die helpt tussen de tenen is daarom niet automatisch een goede nagelbehandeling.

Volgens de Nederlandse patiënteninformatie is behandeling van een schimmelnagel niet altijd nodig wanneer u er geen last van heeft. Heeft u pijn, hinder of vragen over het uiterlijk, bespreek dan de mogelijkheden. U mag het uiterlijk vervelend vinden zonder zich ervoor te hoeven schamen.

Tabletten kunnen een optie zijn, maar de huisarts weegt de mogelijke opbrengst af tegen bijwerkingen, andere medicijnen en uw gezondheid. Verwacht niet dat een aangetaste teennagel na enkele dagen weer normaal is. Ook na een behandeling moet gezonde nagel uitgroeien. Het resultaat vraagt tijd en is niet bij iedereen hetzelfde.

Thuisarts beschrijft dat crèmes en speciale nagellak bij schimmelnagels niet goed werken. Er zijn verschillen tussen producten en situaties; bespreek een concrete behandeling met arts of apotheker. Een belofte als “binnen enkele dagen een gezonde nagel” is geen goede basis voor uw keuze.

Bron: Thuisarts: behandeling en herstel van schimmelnagels.

Bron: NVDV: behandelmogelijkheden en nagelgroei.

Wat doen een pedicure en verzorgingsproducten wel?

Een pedicure kan helpen bij het verzorgen van een lastig te knippen of verdikte nagel en signaleren wanneer medische beoordeling verstandig is. Het verzorgen of dunner maken van een nagel is iets anders dan aantonen dat een schimmelinfectie verdwenen is.

Maak bij producten eveneens onderscheid tussen verzorging en behandeling van een infectie. Een voetcrème, voetdeodorant of verzorgend poeder kan een eigen gebruiksdoel hebben. Alleen een frisse geur, een verzorgde huid of een gladder nageloppervlak bewijst geen genezing.

Bij FRAMO sport B.V. vindt u voetverzorgingsproducten en materialen voor de pedicurepraktijk. Controleer waarvoor het gekozen product bestemd is. Heeft u een vermoedelijke infectie, vraag dan gericht om behandeladvies bij de apotheek of huisarts. Zo koopt u een product voor het juiste doel.

Dezelfde zorgvuldigheid geldt voor nageltangen en vijlen: het juiste instrument helpt bij verzorging, maar verwijdert niet vanzelf de oorzaak van een schimmelinfectie. Bij risicovoeten of pijnlijke nagels is professionele hulp verstandiger dan zelf agressief vijlen, knippen of peuteren.

Bron: Thuisarts: verzorging van een verdikte nagel.

Waarom kan voetschimmel terugkomen?

Een nieuwe besmetting, een onvoldoende behandelde infectie, tegelijk aanwezige nagelschimmel of een andere huidaandoening kan meespelen wanneer klachten blijven of terugkomen. Daarom is “nog wat langer hetzelfde smeren” niet altijd de beste vervolgstap.

Bespreek welke plek is veranderd, hoe lang u het middel gebruikte en of uw nagels ook klachten geven. Neem zo nodig de verpakking mee. Uw zorgverlener kan beoordelen of verder onderzoek of een andere aanpak nodig is.

Terugkeer betekent niet dat u heeft gefaald. Maak de routine zo praktisch mogelijk: een vaste plek voor de schone sokken, voldoende tijd om schoenen te laten drogen en een duidelijke herinnering voor de voorgeschreven behandeling. Kies voor overzicht in plaats van steeds meer verschillende producten tegelijk.

Bron: DermNet: aanhoudende klachten en herinfectie.

Wanneer neemt u contact op met de huisarts?

Maak ook een afspraak als een correct gebruikte behandeling onvoldoende helpt, klachten uitbreiden, u veel pijn heeft of niet zeker weet wat de huid- of nagelverandering veroorzaakt. Noem bij het contact welke middelen u al heeft gebruikt.

Diabetes of een verminderde afweer

Bij diabetes verdienen voetschimmel, wondjes, blaren en ontstekingsverschijnselen eerder aandacht. Neem daarover contact op met uw huisarts of behandelaar. Ook bij een verminderde afweer of slechte doorbloeding wacht u liever niet af met aanhoudende voetklachten. Een klein wondje kan in deze situaties andere gevolgen hebben.

Bron: NHS: wanneer medische hulp nodig is.

Bron: Thuisarts: voeten verzorgen bij diabetes.

Zo maken we het gesprek normaal

Een goede eerste vraag is: “Wat merkt u aan uw huid of nagels?” Daarmee komt de klacht centraal te staan. Woorden als vies, verwaarloosd of beschamend helpen niemand verder. Ook een opmerking als “U moet gewoon beter wassen” doet geen recht aan de verschillende factoren die kunnen meespelen.

Voor trainers, sportverzorgers en werkgevers geldt hetzelfde. Bespreek persoonlijke voetklachten privé. Een algemene herinnering over slippers, droge sokken en eigen handdoeken kan aan iedereen worden gegeven, zonder één persoon aan te wijzen.

Vindt u vragen stellen lastig? Schrijf vooraf drie dingen op: waar de klacht zit, hoe lang die bestaat en wat u al geprobeerd heeft. Meer hoeft uw eerste gesprek niet te zijn. U bent welkom met een praktische vraag, ook wanneer u nog niet weet hoe de klacht heet.

Veelgestelde vragen